Etorkizunak etxea beteta harrapatu ohi gaitu. Premiazko lehentasunez, konprometitutako aurrekontuz, finkatutako erabileraz eta berrikusten zailak diren erabakiz beteta. Jarduera bakoitzak bere lekua du, erakunde bakoitzak bere prozedurak eta arazo bakoitzak bere saila. Hala ere, beharrak aldatu egiten dira. Lan egiteko, ekoizteko, elkarrekin bizitzeko eta zaintzeko beste modu batzuk agertzen dira. Eta bihar beharko ditugun gaitasun asko beren lekua aurkitu nahian dabiltza dagoeneko banatuta dirudien lurralde batean.

Etorkizunari lekua egiteko, aukerak zabaldu behar dira eraiki dugun munduaren barruan. Berrikusi behar da zer errazten ari garen, zer uzten dugun galtzen eta zerk aurkitzen dituen hainbeste zailtasun, non beste leku baten bila amaitzen duen. Gizarte batek berritzeko gaitasuna behar du. Gaitasun hori lurzoruari, inbertsioari, ezagutzari edo zerbitzuei buruzko erabakien mende dago; banan-banan hartuta txikiak irudi dezakete, baina batera hartuta posible denaren tartea zehazten dute.

Hiri batek behar du gazte batek bere bizitza hasi ahal izatea, negozio batek non kokatu aurkitzea eta ofizio batek erreleboa izatea. Behar du, halaber, zerbitzuak erabiltzen dituztenen eskura egoten jarraitzea. Baldintza horiek ahultzen direnean, jarduera jakin bat baino zerbait gehiago kaltetzen da: leku horretan bizitzeko eta lan egiteko aukera aldatzen da.

Hiri-ekonomiari esker argi ikus daiteke hori. Merkataritzak, zaintzak, etxebizitzak, mugikortasunak eta ezagutzak harreman-sistema bat osatzen dute. Kale batean gertatzen dena honen araberakoa da: nor bizi den inguruan, nola iristen den, zer behar duen eta bidean zer jarduera aurkitzen dituen. Erabilera aldatzen duen lokal batek oreka hori aldatzen du. Zerbitzu bat desagertzeak ibilbideak eta aukerak aldatzen ditu. Multzoa irakurtzeak aukera ematen du ziurtzat ematen ditugun gaitasunak antzemateko, haien falta sumatzen hasten garen arte.

Begirada horrek ekintza publikoaren eremua zabaltzen du. Aukera ematen du erabakitzeko non komeni den jarduera bati eustea, nola erraztu beste batzuen etorrera eta zer harreman indartu behar ditugun udalerriak bizitasunari eutsi diezaion. Era berean, bereizita hartu ohi diren erabakiak koordinatzera behartzen du. Hiri baten espazioa mugatua da; haren erabilerak adimenez konbinatzeko gaitasunak aukera berriak zabal ditzake.

Horietako batzuk, hain zuzen ere, etapa bat amaitu zela uste genuen lekuan ari dira agertzen. Fabrikazio digitalak eta adimen artifizialak bideragarri egin dezakete bizi garen lekutik gertu fabrikatzea eta konpontzea. Ofizio batek tresna berriak aurki ditzake, eraikin batek bere bizitza baliagarria luza dezake eta tailer batek orain arte kate urrunen mende zeuden beharrei erantzun diezaieke. Ekoizpen-gaitasuna eta autonomia berreskuratzeko aukera dago, hiriak dagoeneko ezagutzen eta behar duenetik abiatuta.

Hura aprobetxatzeko, teknologia edukitzea baino zerbait gehiago behar da. Hura erabiltzen dakiten pertsonak behar dira, jarduerari eutsiko dioten enkarguak eta jarduera horrek iraun dezakeen lokalak. Halaber, erabaki behar da nola zirkulatzen duen ezagutzak eta nork gordetzen duen diseinuen gaineko kontrola. Hiri batek teknologia txertatu eta autonomia gal dezake, bitartean, bere kabuz gauzak egiteko aukera ematen dioten ofizioak, espazioak eta sareak desagertzen badira.

Horregatik, etorkizunari lekua egiteak barne hartzen du eraikitzen denbora asko behar izan zuten gaitasunak zaintzea. Ofizio baten jakintza, enpresen arteko konfiantza edo komunitate baten esperientzia erantzun berriak probatzeko baliabideak dira. Haien jarraipenak ikaskuntza, erreleboa eta eboluzionatzeko baldintzak behar ditu. Lurralde bat berritzeak balio hori aitortzea eta zabaltzen diren aukerekin lotzea dakar.

Naturarekin dugun harremanean ere tartea berreskuratu behar dugu. Urari lekua emateak, lurzoruari iragazkortasuna itzultzeak edo kale batean itzala sartzeak aldatu egiten ditu leku batean bizitzen jarraitu ahal izateko baldintzak. Egokitzapenak behin betikoak ziruditen erabilerak berrikustera eta aurrean dugun geografiatik ikastera gonbidatzen gaitu. Lurraldeak aldaketak xurgatzeko gaitasuna behar du, haren ekonomiak eta erakundeek behar duten bezala.

Erabaki horietako askoren ondorioak hamarkadetan zehar hedatzen dira. Kudeaketaren denborak, aldiz, laburtu egiten dira premiaren presiopean. Etorkizunari lekua egiteko, arreta eskaini behar zaio berehalako arazo bihurtu aurretik. Seinaleak behatzeak, etorkizun desberdinak esploratzeak eta gure aurresuposizioak betetzeari utziko baliote zer gertatuko litzatekeen aztertzeak irizpide handiagoz jarduteko eta aukerak gordetzeko bidea ematen du.

Estrategia batek sendotasuna irabazten du zer baldintzatan huts egin dezakeen ezagutzen dugunean. Alternatibak presta ditzakegu, agertoki desberdinetan zer proiektuk jarraitzen duten baliagarri antzeman eta beste norabide bat behar dutenak garaiz zuzendu. Ikasteko jarrera hori gaitasun publiko baliotsua da. Etengabeko ezagutza eta hura erabaki bihurtzeko gai diren erakundeak behar ditu.

Etorkizunak, beraz, lekua behar du erakundeen barruan: haien egutegietan, aurrekontuetan eta esleitzen dituzten erantzukizunetan. Proposamen batek ibilbidea izaten du norbaitek aztertu, erantzun eta aurrera eramateko baliabideak konprometitu behar dituenean. Jarraipena eraikitzeko, bultzatu zituztenei gainbizitzen dieten akordioak eta eztabaidatu eta ebaluatu daitezkeen emaitzak behar dira.

Espazio hori zabaltzeak aukeratzea dakar. Erabilerak lehian daude, baliabideak mugatuak dira eta onurak modu desberdinean banatzen dira. Eraldaketa batek leku bat hobetu dezake eta, aldi berean, zaildu hura posible egin zutenak bertan geratzea. Tentsio horiei aurre egiteko, zuzendaritza publikoa, ezagutza eta entzunak izateko gaitasun gutxien dutenak barne hartuko dituen elkarrizketa behar dira. Baita oraindik hemen ez daudenak eta gaur erabakitzen dugunaren ondorioekin biziko direnak ere.

NAIDERen gure lana eremu horretan kokatzen dugu: gaitasunak antzematen laguntzea, erabakiak elkarri lotzea eta hirien eta lurraldeen aukerak zabalduko dituzten prozesuetan bidelagun izatea. Interesatzen zaigu ezagutza behar zehatz batekin eta jarduteko prest dauden pertsonekin elkartzen denean sor daitekeena. Eta interesatzen zaigu aukera hori iraunkor bihurtzea.

Badira arrazoiak aurrera anbizioz begiratzeko. Esperientzia, tresna berriak eta aldaketak bultzatzeko gai diren komunitateak ditugu. Baldintzak sor ditzakegu ofizio batek jarraipena izan dezan, ekimen batek errotzea lor dezan eta belaunaldi batek bere bizi-proiektua eraiki dezan. Daukaguna eraldatu dezakegu, etorriko denari buruz erabakitzeko gaitasuna gordez.

Etorkizunari lekua egitea belaunaldi bakoitzaren zeregina da. Beste pertsona batzuek eraikitako lurralde bat jasotzen dugu, eta hurrengoei zenbateko tartea uzten diegun erabakitzen dugu. Datozenek lekua beharko dute oraindik irudikatzen ez dakigun zerbait egiteko. Leku hori zabaltzen hastea gure erantzukizuna da. Eta oraina eraldatzeko arrazoirik pizgarrienetako bat.