*Confebaskek argitaratutako jatorrizko artikulua (esteka)

Trantsizio ekologikoa dagoeneko errealitate bat da, bai nagusi den beharragatik, bai bere hasierako materializazioa. Enpresa munduak ezin du, eta ez luke egon behar fenomeno hori alde batera utzita. Enpresek atzean ez geratzeko arrazoiak dituzte eta mugitzen hasi.

Erantzukizunagatik sozialak, enpresek, eragile sozialak ere badira beren negozioekin eta jarduerekin lagundu behar dute gizartea hobetzen eta ingurunea.

Errentagarritasunaren arabera ekonomian, trantsizioa bere egiten ez duten negozio horiek hurrengo hamarkadan merkatutik kanpo egongo da.

Enpresa horiek Ezin izan dira, edo ez dira merkatura moldatu, kanpoan geratu dira. Gaur merkatuak esaten digu ingurumena ezin dela kanpoan utzi ekoizpen- eta merkataritza-prozesuak. Ingurunea a bihurtzen da funtsezko elementua.

Produktuen eskaria eta zerbitzu berdeak etengabe handitzen ari dira Europako merkatuan, baita ere euskalduna.

Euskal industria-enpresen % 49k uste du [2011n] datozen hiru urteetan zure bezeroek ingurumen-eskakizunen eskakizunak areagotuko dituztela. (Iturria: Industria Ekobarometroa 2011. Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Saila).

Legedia guztioi eskala administratiboak, Europako mailatik tokiko mailara, da ingurumenaren babes handiagoa eskatuz. -ren estandar publikoak kontratazioa legedi hori haratago doa.

%21,5 Confebaskek kontsultatutako enpresek hobekuntzak egin dituzte eraginkortasunean beren baliabideak indarrean dauden legedi, erregelamendu edo arauek bultzatuta.

Auzitara jotzen duten bakoitzean enpresa pribatuak eskaintzen dituen jarduera eta produktuak baino berme gehiago administrazio publikoak ez dira ingurumenarentzat kaltegarriak.

Ekintzaileen % 62k adierazi zuen inbertsio iraunkorrak produktu berdeen kontsumitzaileen itxaropenek bultzatuta zeudela. (Iturria: Europako Batzordea, Accenture, 2012)

Hainbat modu daude administrazioari eta kontsumitzaileei zerbitzuak eta eskaintzen diren produktuek ingurumen-arauak betetzen dituzte. Horietako asko pasatzen edo bai etiketa ekologikoaren bidez, bai ingurumena kudeatzeko sistemen bidez.

Ekoetiketatzea:

Eko-etiketatzeari dagokionez Hau greenwashing-ari aurre egiteko modurik onena bezala aurkezten da. baita beste praktika batzuk ere. Gainera, enpresari eta bere produktuei aukera ematen die, ingurumen gaiei buruzko jarrera. Hala ere, 400 arte egotea etiketa ezberdinek nahasmena sortzen dute globalki bai enpresen artean kontsumitzaileen artean bezala.

Egoera honetan, Enpresek jakin behar dute zeintzuk diren etiketa erabilgarriak mugitzen diren merkatuak. I motako etiketa ekologikoa (ikusi motak etiketa ekologikoa) euskal merkatuan ohikoena da. guztien artean Euskadin etiketa ekologikoa Europako lorea edo etiketa ekologikoa da europarra.

Eko-etiketatzea Europar Batasuna batasunaren barnean eta ekin duen etiketarik ezagunenetako bat da intzidentzia hasi berria mundu osoan.

Jaurlaritza Vasco k etiketa ekologiko honen aldeko apustua egiten du bere estandarizaziorako nazioarteko eta gizarte-aitorpena. Elkarrizketatutakoen %65ek Europako Barometro Ekologikoak konfiantza du Europako etiketa ekologikoan.

Europako etiketa ekologikoa 1992az geroztik dago eta produktu eta zerbitzu horiek aitortzen ditu (salbu elikagaien, edarien eta farmazia sektorea) bere bizi-ziklo osoan bizitzak (erauzketa, fabrikazioa, banaketa, erabilera eta deuseztatzea) gutxiago sortzen du ingurumenaren gaineko eragina. Hau da, produktu/zerbitzu horiek nabarmentzen ditu Kategoria bereko beste batzuk baino errespetu handiagoa dute.

Euskal Herrian 18 daude Europako etiketa ekologikoa duten enpresak, guztira 115 produktuak.

1. irudia. I. motako ekoetiketa garrantzitsuena Europan. Iturria: Guida praktikoa ingurumen-ziurtagirien erabilera IHOBEren erosketa eta kontratazio publikoan.

Kontsumitzaileak nahastuta daude ingurumen-informazioaren jario paregabe eta anitzarekin. % 59ren ustez, produktuen etiketek ez dute informazio nahikoa ematen, eta % 48ren ustez. etiketak ez daude argi.(Iturria: Eurobarometroa 367, 2013)

Ekoetiketa hau askotariko produktuekin lotuta agertzen da. Euskal produktuen artean, garbiketa-gaiak, altzariak, brikolajea eta papergintza dira garrantzitsuenak. Zerbitzuen sektorea ere ziurtatzen du, nahiz eta erabilera gutxiago hedatuta dagoen. Zerbitzuen sektoreko enpresek entitate osoa ziurtatzeko joera dute ingurumena kudeatzeko sistemen bidez.

2. irudia. Euskadin Europako etiketa ekologikoa duten produktu moten ehuneko-banaketa. Iturria: Eusakdiren Ekonomia Zirkularraren Estrategiaren aurrerapena. IHOBE. 2020ko otsaila

Ingurumena Kudeatzeko Sistemak:

Gustura EBko etiketa ekologikoa EMS onartzen duten borondatezko beste arau batzuk dira ekoizle eta erakundeek eskatzen dutenetik haratago doazen legedia ingurumena eta kalitatea babesteko ahaleginetan bizitza.

Haien artean nabarmentzen da EMAS sistema europarra, Eusko Jaurlaritzak konpromisoa hartzen duen SGMA, beregatik nazioarteko aintzatespena eta konpromisoa ziurtatzen duen sistema izateagatik ingurumenarekiko enpresetan zorrotzena.

3. irudia. EMAS duten Europako areto eta erakundeen kopurua, 2005etik 2014ra. Iturria: EBko Etiketa ekologikoan, Europako Batzordean erakundeek komunitateko eko-kudeaketa eta auditoria-eskema batean (EMAS) parte-hartze boluntarioari buruzko txostena.

Korporazio handietatik hasi eta enpresa txikietaraino, EMASek ingurumen-gaietan enpresaren arlo guztiak bildu eta ebaluatzen ditu, izan kontsumoa, isurketak edo langileak erabiltzen dituen garraiobideak, besteak beste.

Balorazioa da ziklikoa, horrek eboluzio progresiboa ahalbidetzen du praktikak gutxiago zuzentzeko ingurumena errespetatzen duena.

4. Irudia. EMAS duten euskal entitate eta zentroak, 2020ko otsaileko datu eguneratuak. Iturria: Eusakdi Ekonomia Zirkularraren Estrategiaren Aurrerapena . IHOBE.

EMAS bat izateak trantsizio ekologikoa ez ahaztea edo albo batera uzten ahalbidetzen digu. EMS hau izatea ez da produktu edo zerbitzu bereziki jasangarri bat edukitzera mugatzen. Enpresaren jarduera eta ingurumenarekin duen harremana etengabe hobetzean datza.

Euskal Herrian 120 daude kudeaketa sistema hori duten zentro eta 29 erakunde publiko ingurumena, baita beste 68 zentro pribatu eta 55 entitate ere. urtero on Eusko Jaurlaritzak dirulaguntza ematen du Ingurumena Kudeatzeko Sistemak egiaztatzea eta ondoz ondoko berritzeak EMAS. Bereizketa horren alde egiteak, ingurumenaren hobekuntzaz harago, ahalbidetzen du enpresa bere bezeroen aurrean birkokatzea, biak hauetan ezinbesteko zereginak aldiz.

5. Irudia. Enpresa barruan jarraitu beharreko prozedura etengabeko barne-ebaluazioan oinarrituta. Iturria: Europako Batzordea.

Aitor Mingo Bilbao
Hiri Iraunkorretan Masterra
NAIDER